Gaziantep'te Tarihi Han, Müzeye Dönüştürüldü
Gaziantep'te yaklaşık 400 yıllık tarihi bir han, restorasyon sonrası sabun ve pekmez üretiminin geçmişten günümüze uzanan hikayesini anlatan bir müzeye dönüştürüldü. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde önemli hanlar arasında yer alan bu yapı, bugün ziyaretçilerini geleneksel üretim yöntemleriyle buluşturuyor.
Restorasyon Süreci
Şahinbey ilçesi Tışlaki Mahallesi'nde yer alan ve uzun yıllar atıl durumda kalan tarihi han, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'ne bağışlandı. Yaklaşık 1,5 yıl süren restorasyon çalışmalarının ardından Kayna Sabun ve Pekmez Müzesi olarak yeniden açıldı. Bu müze, Gaziantep'in geçmişteki üretim kültürünün izlerini taşırken, zeytinin sabuna ve zeytinyağına dönüşme sürecini geleneksel yöntemlerle anlatıyor.
Geleneksel Üretim Araçları
Müzede, zeytinlerin kırılmasında kullanılan mengeneden zeytinyağlarının saklandığı kuyulara kadar birçok araç sergileniyor. Üzümün pekmeze dönüşme süreci de müzenin önemli bölümlerinden birini oluşturuyor. Geçmişte kullanılan 'şerbet evi, tort, mahsere ve tekedene' gibi geleneksel araçlar, ziyaretçilere üzümün nasıl işlenerek pekmeze dönüştürüldüğünü gösteriyor.
Kapsamlı Araştırmalar ve Dijital Sunumlar
Müze hazırlanırken Gaziantep ve çevre köylerde kapsamlı araştırmalar yapıldı. Geçmişte sabun, zeytinyağı ve pekmez üretiminde kullanılan araçlar tek tek toplanarak müzeye kazandırıldı. Müze, yalnızca tarihi araçların sergilendiği bir alan olmanın ötesine geçiyor; ziyaretçiler, dijital sunumlar ve görsel materyallerle geleneksel üretim süreçleri hakkında bilgi edinirken, düzenlenen atölyelerde bazı üretim aşamalarını uygulamalı olarak deneyimleme fırsatı buluyor.
Rehberin Açıklamaları
Müze hakkında bilgi veren rehber Ayşegül Aksu, “Bulunduğumuz yapı yaklaşık 400 yıllık bir geçmişe sahip. Burada hem pekmezin hem de sabunun tarihini anlatıyoruz. Ziyaretçiler içeri girdiklerinde üzümün pekmeze, zeytinyağının ise sabuna dönüşme sürecini görebiliyor” dedi.
Aksu, sabun yapımında kullanılan temel malzemeleri de açıkladı: “Sabun dediğimiz ürün temel olarak dört malzemeden oluşuyor. Yağ, su, tuz ve kostik.” Gaziantep bölgesinde özellikle zeytinyağlı sabun üretiminin yoğun olduğunu belirten Aksu, tarihi handa uzun süre zeytinyağlı sabun üretildiğini vurguladı. Sabun yapım sürecinin detaylarını paylaşan Aksu, “Dört malzeme bir araya getirildikten sonra sabun, miktarına bağlı olarak yaklaşık iki gün boyunca kaynatılıyor. Ardından kesim ve mühürleme işlemleri yapılıyor” ifadelerini kullandı.
