Teknoparklarda Büyüme ve İhracat
Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, “Şimdi teknoparklarda ürünleşme, ticarileşme ve ihracatta sıçrama zamanı” dedi. ASO, Türkiye'nin teknoloji geliştirme bölgesi ekosistemini uluslararası örneklerle karşılaştırdı ve kapsamlı bir rapor yayınladı. 'Küresel Teknoloji Politikaları Perspektifinde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Analizi' başlıklı bu rapor, Türkiye'deki teknoparkların 25 yıllık sürede önemli bir ölçeğe ulaştığını, ancak bu ölçeğin patent, ticarileşme ve sanayi ölçeğinde teknoloji üretimine yeterince yansımadığını ortaya koydu.
Ekosistemde Büyüme ve Sınırlı İhracat
Rapora göre, Türkiye'de 113 Teknoloji Geliştirme Bölgesi mevcut. Bunların 94'ü aktif olarak faaliyet gösterirken, 19'unda altyapı çalışmaları halen devam ediyor. Son 25 yılda teknoparklarda 88 bin 77 proje tamamlandı, 12 bin 188 firma faaliyet gösteriyor ve bu bölgelerde toplam istihdam 125 bin 124 kişiye ulaştı. Toplam satış hacmi yaklaşık 1,15 trilyon lira, toplam kümülatif ihracat ise 16 milyar dolara yükseldi. Ancak rapor, bu güçlü ölçekte patent ve ürünleşme tarafında aynı derinliği oluşturamadığını ve sanayiyle entegrasyon süreçlerinde yapısal bir kopukluk olduğunu vurguladı.
Patent Üretiminde Düşük Oranlar
2002-2024 döneminde Türkiye genelinde yapılan 112 bin 131 patent başvurusunun yalnızca 5 bin 228'i teknopark kaynaklıydı. Patent tescilinde ise toplam 31 bin 757 tescilin sadece 2 bin 412'si teknoparklardan geldi. Böylece teknoloji geliştirme bölgelerinin ulusal patent tescilindeki payı yüzde 7,6 seviyesinde kaldı. Üniversite merkezli mevcut teknopark yapılanması bilgi üretiminde önemli bir rol oynasa da, üretilen bilginin sanayiyle yeterince buluşamaması, Ar-Ge çıktılarının patent, ticarileşme, ekonomik değer ve üretime dönüşme kapasitesini sınırlıyor.
Uluslararasılaşma ve İş Birliği İhtiyacı
Raporda, teknopark firmalarının yüzde 56'sının yazılım ve dijital teknoloji alanında faaliyet gösterdiği, imalat ve donanım odaklı firmaların payının ise yüzde 5'in altında kaldığı belirtildi. Ayrıca, teknoparklarda uluslararasılaşma konusunda istenen derinliğe henüz ulaşılamadığına dikkat çekildi. 2014 yılında 126 olan yabancı firma sayısı, 2025 yılı Ekim ayında 525'e yükseldi. Ancak yabancı firmaların toplam ekosistem içindeki payı yaklaşık yüzde 4,3 seviyesinde kaldı.
Reform Önerileri ve Strateji
ASO Başkanı Seyit Ardıç, rapora ilişkin değerlendirmesinde, teknoparklarda niceliksel büyümenin önemli bir eşik olduğunu ancak yeni dönemde asıl ihtiyacın nitelik odaklı dönüşümden geçtiğini vurguladı. Rapor, patent ve ürünleşme derinliğindeki açığın yalnızca kaynak yetersizliğinden değil, statü bazlı teşvik yapısından ve zayıf ürünleşme hatlarından kaynaklandığını belirtti. Teknoparklarda ikinci sıçramayı sağlayacak 13 maddelik reform önerileri dört ana stratejik eksende toplandı.
