Hizmet İhracatı ve İthalatında Büyük Ölçekli Girişimlerin Rolü
Hizmet ihracatının yüzde 62,3'ünü, hizmet ithalatının ise yüzde 56'sını büyük ölçekli girişimler gerçekleştirdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılı Girişim Özelliklerine Göre Uluslararası Hizmet Ticareti İstatistikleri'ni yayımladı. Mikro ölçekli girişimler, 1-9 çalışanı ile hizmet ihracatının yüzde 8,7'sini yaparak, toplam hizmet ihracatı yapan girişimlerin yüzde 74,3'ünü oluşturdu. Çalışan sayısı 10-49 kişi olan küçük ölçekli girişimlerin ihracattaki payı yüzde 12,3 iken, 50-249 kişi çalışan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 16,4 oldu. Hizmet ihracatı yapan girişimlerin yüzde 1,9'unu oluşturan 250 veya daha fazla çalışana sahip büyük ölçekli girişimler, toplam hizmet ihracatının yüzde 62,3'ünü gerçekleştirdi.
Mikro ve Küçük Ölçekli Girişimlerin İthalat Performansı
Hizmet ithalatı yapan girişimlerde, 1-9 çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, toplam ithalatın yüzde 53,2'sini oluşturarak, hizmet ithalatının yüzde 7,9'unu gerçekleştirdi. Küçük ölçekli girişimlerin (10-49 kişi) hizmet ithalatındaki payı yüzde 7,2 olurken, orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 17,7 olarak belirlendi. Hizmet ithalatı yapan girişim sayısının yüzde 4,6'sını oluşturan büyük ölçekli girişimler, toplam hizmet ithalatının yüzde 56'sını yaptı.
Ulaştırma ve Depolama Faaliyetlerinin Önemi
Hizmet ihracatının yüzde 66,1'ini ulaştırma ve depolama faaliyetindeki girişimler gerçekleştirirken, toplam 60 milyar 913 milyon dolar olan hizmet ihracatının 40 milyar 252 milyon doları bu sektörden geldi. Bilgi ve iletişim faaliyetindeki girişimlerin hizmet ihracatı ise 5 milyar 906 milyon dolar olarak kaydedildi. Ayrıca, imalat sanayiindeki girişimlerin hizmet ihracatı 4 milyar 284 milyon dolar olurken, finans ve sigorta alanındaki girişimlerin katkısı 2 milyar 929 milyon dolar oldu.
Hizmet İthalatında Dağılma
Hizmet ticaretinde 48 milyar 462 milyon dolarlık ithalat gerçekleşirken, bu rakamın 12 milyar 752 milyon doları imalat sanayinde faaliyet gösteren girişimlerden geldi. Diğer yandan, toptan ve perakende ticaret alanındaki girişimlerin hizmet ithalatı 9 milyar 660 milyon dolar, finans ve sigorta faaliyetinde bulunan girişimlerin hizmet ithalatı ise 3 milyar 826 milyon dolar olarak belirlendi. Bilgi ve iletişim alanındaki girişimler 2 milyar 728 milyon dolar hizmet ithalatı yaptı.
Yabancı Kontrollü Girişimlerin Etkisi
Hizmet ihracatının yüzde 18,8'ini, ithalatının ise yüzde 32,0'ını yabancı kontrollü girişimler gerçekleştirdi. Taşımacılık hizmetlerinde yapılan ihracatın yüzde 90,2'si, ithalatın ise yüzde 76,2'si Türkiye kontrolündeki girişimler tarafından yapıldı. Diğer iş hizmetleri ihracatında Türkiye kontrollü girişimlerin payı yüzde 58,1 iken, yabancı kontrollü girişimlerin payı yüzde 41,9 oldu. Telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetleri ihracatının yüzde 51,4'ü ve ithalatının yüzde 32,3'ü yabancı girişimler tarafından gerçekleştirildi.
