Kütahya'daki Tarihi Keşif
Kütahya'nın Parmakören Mahallesi'nde yer alan camide, 2 buçuk yıl önce yapılan restorasyon çalışmaları sırasında ortaya çıkan yaklaşık 300 parçalık kağıt eser, Ankara'daki uzman konservasyon ekipleri tarafından özenle bir araya getirilmeye devam ediyor. İlk yapılan incelemeler, bu eserin Osmanlı minyatür sanatı tekniğiyle hazırlanmış ve 18 ya da 19'uncu yüzyıla ait bir Mekke şehir planı olabileceğini gösterdi.
Restorasyon Sürecinde Yaşananlar
Restorasyon sürecinde, caminin duvarında tespit edilen ve yapıya ait olmadığı belirlenen bir taşın kaldırılmasıyla birlikte, duvarda bir boşluk açıldı. Bu boşluktan çıkan çok sayıda kağıt parçası, uzman ekipler tarafından dikkatlice toplanarak Ankara'ya gönderildi. Kağıtların oldukça kırılgan olduğu ve ciddi deformasyona uğradığı gözlemlenirken, eserlerin zarar görmeden incelenebilmesi için özel bir konservasyon sürecine alındığı bildirildi.
Muhtarın Açıklamaları
Parmakören Mahallesi Muhtarı Mehmet Dinler, restorasyonun 2024 yılında başladığını ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü ekiplerinin duvar içerisindeki taşın yapıya ait olmadığını tespit ettiğini söyledi. Dinler, “Ustalar o boşluğu açınca içinden çok sayıda kağıt parçası çıktı. Profesör hocalarımızla birlikte bunları dikkatlice sehpaların üzerine yaydık. Çok hassas oldukları için zarar görmemesi adına Ankara'ya gönderilmesine karar verildi” dedi. Ayrıca, parçalar arasında nehir benzeri çizimler, bitki ve çeşitli figürlerin de bulunduğunu ifade etti.
Ankara'daki Konservasyon Çalışmaları
Ankara'daki Kağıt Konservasyon Laboratuvarı'nda yürütülen çalışmalarda, eserlerin ileri derecede yıpranmış ve parçalanmış olduğu tespit edildi. Uzmanlar, eserlerin kimyasal ve fiziksel stabilizasyonunu sağladıktan sonra parçaları tek tek birleştirmeye geçti. Bu sürecin oldukça uzun ve dikkat gerektirdiği, her parçanın konumunun mikroskobik incelemeler ve dijital eşleştirme yöntemleriyle belirlendiği belirtiliyor.
Mekke Şehir Planı İhtimali
Yapılan ilk değerlendirmelere göre, parçaların bir bütün halinde Mekke'nin yerleşim planını gösteren bir çalışma olabileceği ihtimali öne çıkıyor. Eserin Osmanlı döneminde kutsal topraklara yönelik hazırlanmış bir minyatür şehir planı olabileceği değerlendiriliyor. Uzmanlar, çalışmalar tamamlandığında eserin hem sanat tarihi hem de İslam coğrafya ve şehir planlama tarihi açısından önemli bilgiler sunabileceğini vurguluyor. Parçaların birleştirilmesinin ardından eserin pano haline getirilerek Kütahya Müze Müdürlüğü'nde sergilenmesi planlanıyor. Böylece eser korunmuş olacak ve kamuoyunun ziyaretine açılarak kültürel mirasa kazandırılacak.
Caminin Tarihi Hakkında Belirsizlikler
Parmakören Mahallesi Camisi'nin kesin yapım tarihi henüz netlik kazanmış değil. Bölge kayıtlarında yapının 1840'lı yıllarda bir onarım geçirdiği bilgisine ulaşıldığı belirtilirken, orijinal inşa tarihinin belirlenemediği ifade ediliyor. Bazı araştırmalar, yapının Selçuklu dönemine kadar uzanabileceği ihtimalini öne sürse de, bu konuda kesin bir akademik sonuç bulunmuyor. Uzmanlar, hem mimari incelemelerin hem de bulunan eserlerin caminin tarihine ışık tutabileceğini belirtiyor. Ankara'da devam eden konservasyon ve birleştirme çalışmalarının tamamlanmasının ardından eserin içeriği ve tarihi kimliği hakkında daha net bilgilere ulaşılması bekleniyor. Uzmanlar, bu keşfin Anadolu'daki dini mimari içinde nadir rastlanan önemli bir bulgu olabileceğini ifade ediyor.
