Kemençe Ustalığı ve El İşçiliği
Düzce'de yaşayan kemençe ustası İbrahim Güngen, çocuk yaşlarda çalmaya başladığı Karadeniz'in asırlık enstrümanını el işçiliğiyle üreterek fabrikasyon üretime karşı ayakta durmaya çalışıyor. 57 yaşındaki Güngen, ilkokul yıllarında düğünlerde gördüğü bir ustadan etkilenerek başladığı bu serüveni meslek haline getiriyor. El işçiliğiyle ürettiği kemençelerle hem yurt içi hem de yurt dışından gelen siparişlere yetişmeye çalışan usta, makineleşmenin enstrümanın ruhunu zedelediğini savunuyor.
Kemençe İle Tanışma Hikayesi
Kemençeye olan ilgisinin Karadeniz kültürü ile bağlantılı olduğunu belirten Güngen, “Köylerimizde düğünlerde kemençe çalan bir ağabeyimiz vardı. Onu dinledikçe merakım arttı. Babama kemençe istediğimi söyledim. O da beni kırmadı ve bir kemençe yaptırdı. Böyle başladım” dedi. Kendi çabasıyla ustaları izleyerek ve dinleyerek çalmayı öğrendiğini anlatan Güngen, zamanla bozulan kemençelerini tamir ettirmek için ustaların yanına gidip gelirken işin mutfağına ilgi duymaya başladığını aktardı. Güngen, “Onları izledim ve ‘Ben de yapabilirim' dedim. Kolay olmadı. Çok ağaç israf ettim, çok emek verdim ama yapa yapa öğrendim” diye konuştu.
El Yapımı Kemençenin Önemi
Güngen, sadece kemençe yaparak geçimini sağladığını vurgulayarak, el yapımı enstrümanların fabrikasyon ürünlerden tamamen farklı olduğunu kaydetti: “Fabrikada bir kemençe bir saatte yapılıyor. Ben ise el işçiliğiyle 3-5 günde, bazen bir haftada yapıyorum. El emeğini kemençeye yansıtıyorum. Makine aynı işçiliği veremez. Fabrikasyon kemençeler genellikle öğrenci enstrümanı ya da dekoratif amaçlı tercih ediliyor. Profesyoneller için el yapımı kemençe vazgeçilmezdir.”
Ağaçların Kurutulma Süreci
İyi bir kemençenin ardıç, dut veya yabani fındık ağacından yapıldığını belirten Güngen, en kritik noktanın ağacın kurutulma süreci olduğunu vurguladı. “Ağaçları yaklaşık bir yıl kurutuyoruz. Kuru ağaç olmazsa olmazımız. Ayrıca kemençe yapacak ustanın müzikten anlaması şart. Akort ayarı ve ses tonunun doğru verilmesi enstrümanın kalitesini belirler” değerlendirmesinde bulundu. Kemençenin Karadeniz denildiğinde akla gelen ilk unsur olduğunu söyleyen Güngen, sipariş üzerine ürettiği amatör kemençeleri 12-13 bin, profesyonel kemençeleri ise 17-18 bin lira bandında satışa sunduğunu sözlerine ekledi.
