Küresel piyasaların gözü bir kez daha Tahran’a çevrildi. Orta Doğu’daki gerilimin petrol arzını daha da zorlayacağı endişeleri sürerken İran ile Pakistan arasında gerçekleştirilen kritik görüşmelerden gelen mesajlar piyasalarda havayı değiştirdi.

Pakistan yönetimi, İran ile yürütülen temaslarda çatışmanın sona erdirilmesine yönelik “önemli ilerleme” sağlandığını açıkladı. Diplomatik cepheden gelen bu mesajın ardından petrol fiyatlarında sert düşüş yaşandı.

Tahran’daki görüşmeden “önemli ilerleme” mesajı

Pakistan İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi, Tahran ziyaretinin ardından yaptığı açıklamada İranlı yetkililerle yürütülen görüşmelerin son derece yapıcı geçtiğini söyledi.

Görüşmelerde özellikle üç kritik başlık üzerinde duruldu:

  • Bölgedeki çatışmanın daha fazla tırmanmasının önlenmesi
  • Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması
  • Savaşın ve karşılıklı saldırıların mümkün olan en kısa sürede sona erdirilmesi

Pakistan heyetinde Genelkurmay Başkanı Asim Munir de yer aldı. Heyet, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve diğer üst düzey yetkililerle temaslarda bulundu. Naqvi, görüşmelerin ardından taraflar arasında önemli ilerleme kaydedildiğini açıkladı.

Petrol fiyatları bir anda yön değiştirdi

Diplomatik gelişmenin piyasalara yansıması sert oldu.

Reuters’ın 25 Ağustos verilerine göre Brent petrol yüzde 3’ün üzerinde değer kaybederek 89,21 dolara, ABD tipi Batı Teksas petrolü ise 82,17 dolara kadar geriledi. Böylece petrol fiyatları 17 Ağustos’tan bu yana en düşük seviyelerine indi.

Günün erken saatlerinde Brent petrol 92 dolar civarında işlem görüyordu. Tahran’dan gelen diplomasi mesajları ve ABD’nin İran politikasında şimdilik doğrudan askeri adım yerine ekonomik yaptırımları öne çıkarması fiyatların aşağı yönlü hareketini hızlandırdı.

Piyasa neden rahatladı?

Petrol piyasasında asıl korku, İran ile ABD arasındaki gerilimin yeniden geniş çaplı bir askeri çatışmaya dönüşmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki petrol geçişlerinin daha da azalmasıydı.

ABD yönetimi İran’a yönelik yeni ekonomik yaptırımlar açıklarken, piyasalarda Washington’ın doğrudan askeri müdahale yerine ekonomik baskıyı ön plana çıkarması daha düşük arz riski olarak değerlendirildi.

Bunun üzerine Tahran’daki görüşmelerden gelen olumlu diplomasi mesajı, yatırımcıların petrol arzında ani ve büyük çaplı kesinti ihtimalini daha düşük fiyatlamasına yol açtı.

Hürmüz Boğazı için kritik görüşme

Petrol fiyatları açısından görüşmelerin en önemli başlıklarından biri Hürmüz Boğazı oldu.

Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş güzergâhları arasında bulunan boğazdaki trafik, İran krizinin başlamasından bu yana ciddi şekilde etkilenmiş durumda.

Pakistan ordusunun açıklamasına göre Tahran temaslarında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik seçenekler de görüşüldü.

Boğazdaki geçişlerin normale dönmesi halinde küresel petrol arzındaki en büyük risklerden birinin önemli ölçüde azalabileceği değerlendiriliyor.

İran daha önce petrol ihracatını durdurmakla tehdit etmişti

Son gelişmenin önemini artıran nokta ise İran’ın kısa süre önce yaptığı açıklamalardı.

Tahran yönetimi, ekonomik baskının devam etmesi halinde Körfez’den gerçekleştirilen petrol ihracatının tamamen durdurulabileceği mesajını vermişti. Bu açıklamalar Brent petrol üzerinde ciddi bir risk primi oluşturmuştu.

ABD ise İran’a yönelik yeni yaptırım paketinde 60’tan fazla kişi, kuruluş ve gemiyi hedef aldı. Ancak İran petrolünün önemli alıcılarına karşı en sert yaptırımların devreye sokulmaması da piyasalarda beklenenden daha ılımlı karşılandı.

Petrol için tehlike tamamen geçti mi?

Henüz değil.

Diplomatik görüşmelerden olumlu mesajlar gelmesine rağmen bölgede güvenlik riski devam ediyor. Umman açıklarında bir petrol tankerinin kimliği belirlenemeyen bir cisim tarafından vurularak hareket edemez hale gelmesi piyasaların yakından takip ettiği son gelişmeler arasında.

Ayrıca İran ile ABD arasında kalıcı bir anlaşma henüz sağlanmış değil. Bu nedenle petrol fiyatlarında sert düşüş yaşansa da yeni bir askeri veya siyasi gerilim fiyatları kısa sürede yeniden yukarı çevirebilir.

Benzin ve motorin fiyatları düşer mi?

Brent petroldeki düşüş Türkiye’deki akaryakıt fiyatları açısından da önem taşıyor. Ancak petroldeki tek günlük gerilemenin pompaya anında indirim olarak yansıması beklenmiyor.

Türkiye’de benzin ve motorin fiyatlarının hesaplanmasında Brent petrolün yanı sıra uluslararası ürün fiyatları, dolar/TL kuru, vergiler ve rafineri fiyatlamaları da belirleyici oluyor.

Bu nedenle Brent petrolün 90 doların altında kalıcı olması ve düşüş eğiliminin devam etmesi halinde önümüzdeki dönemde akaryakıt fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşabilir.

Gözler artık İran-ABD hattında

25 Ağustos itibarıyla enerji piyasalarının verdiği ilk tepki oldukça net: Diplomasi ihtimali güçlendikçe petrol fiyatları geriliyor.

Tahran’daki görüşmelerde Hürmüz Boğazı ve çatışmanın sona erdirilmesine yönelik ilerleme sağlandığı açıklaması, bir süredir savaş ve arz kesintisi ihtimalini fiyatlayan piyasaları rahatlattı.

Ancak petrol fiyatlarının bundan sonraki yönünü İran-ABD ilişkileri, Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişleri ve yeni yaptırımların kapsamı belirleyecek.