Manisa'nın Turgutlu ilçesinde 59 yaşındaki ayakkabı ustası Suat İlbey, yaklaşık 100 yıllık gürgen ağacından yapılmış kalıplarla körüklü ve körüksüz efe çizmesi üretmeye devam ediyor. 45 yılı aşkın süredir bu mesleği icra eden İlbey, el yapımı çizmelerin bakım ve onarımını da üstleniyor.
Küçük atölyesinde geleneksel metotlarla çalışarak deriyi kalıplarla şekillendiren Suat İlbey, sipariş üzerine üretim yapıyor. Ürettiği çizmeler, özellikle folklor ekipleri, Yörük Türkmen dernekleri ve devecilikle uğraşan kişiler tarafından yoğun ilgi görüyor.
Körüklü efe çizmesi yapma sürecinin yaklaşık 15 yıldır kendisi tarafından sürdürüldüğünü ifade eden İlbey, Türkiye'de bu alanda faaliyet gösteren ustaların sayısının giderek azaldığını belirtti.
“Bir kültürü yaşatmaya çalışıyoruz” diyen İlbey, Yörük ve Efe kültürünün önemli unsurlarından biri olan körüklü çizmeleri üreterek bu mesleği yaşatmaya gayret ettiklerini vurguladı. Kültür Bakanlığı'ndan destek talep eden İlbey, kaybolmaya yüz tutmuş bu geleneği yaşatmak için çaba sarf ettiklerini dile getirdi. Çizmelerin yapımında hakiki anilin dana derisi ve iç kısmında sahtiyan olarak adlandırılan özel bir deri kullandıklarını aktardı.
Körüklü çizmelerin yapımında kullandıkları ‘gamba' adlı kalıpların yaklaşık 100 yıllık tarihi olduklarını belirten İlbey, bu kalıpların olmadan çizmelerin yapımının mümkün olamayacağını ifade etti. Çizmenin içerisine yerleştirilen bu kalıplar, ürünün şekil almasını sağlıyor. Çizme yapımında çeşitli kırma yöntemleri uyguladıklarını ve genelde Yörüklerin kültürel kıyafetleriyle birlikte bu çizmeleri kullandığını anlattı. Ayrıca, deveci kültürü ve halk oyunları gibi alanlarda da bu çizmelerin önemli bir yer tuttuğunu vurguladı. Ancak, üreticilerin sayısının gün geçtikçe azaldığına dikkat çekerek, artık çırak yetiştirmenin de zorlaştığını söyledi.
