Sabah uyandığınızda bir kolunuzu eskisi kadar güçlü hissetmiyorsunuz. Elinizdeki uyuşma saatler geçmesine rağmen kaybolmuyor. Bir gözünüz bulanık görüyor veya yürürken dengenizi sağlamakta zorlanıyorsunuz…
Bu şikâyetler birçok farklı nedenden kaynaklanabilir. Ancak uzun sürmesi, tekrarlaması veya birkaç belirtinin birlikte görülmesi durumunda MS hastalığının da araştırılması gerekebilir.
MS hastalığı nedir?
MS, açık adıyla Multipl Skleroz, beyin ve omurilikteki sinirleri etkileyen bir hastalıktır.
Vücudun savunma sistemi yanlışlıkla sinirlerin çevresindeki koruyucu tabakaya zarar verir. Sinirlerin beyin ile vücut arasında taşıdığı mesajlar yavaşlar veya kesintiye uğrar. Bu nedenle görme, yürüme, denge ve hissetme gibi farklı alanlarda sorunlar ortaya çıkabilir.
MS’in ilk belirtileri nasıl anlaşılır?
MS herkeste aynı şekilde başlamaz. Bir kişide ilk belirti göz sorunu olabilirken başka bir kişide uyuşma, güçsüzlük veya denge kaybı görülebilir.
Dikkat edilmesi gereken yaygın işaretler şunlardır:
Bir gözde bulanık görme
Görmenin aniden bulanıklaşması, renklerin soluk görünmesi veya göz hareket ettirildiğinde ağrı hissedilmesi MS’in ilk belirtilerinden biri olabilir. Bazı kişilerde geçici görme kaybı da yaşanabilir.
Geçmeyen uyuşma ve karıncalanma
Elde, kolda, bacakta veya yüzün bir bölümünde uyuşma, iğnelenme ve karıncalanma görülebilir. Özellikle şikâyet uzun sürüyor veya sık sık tekrarlıyorsa dikkate alınmalıdır.
Kol veya bacakta güç kaybı
Kişi yürürken ayağını sürüyebilir, merdiven çıkmakta zorlanabilir ya da elindeki eşyaları düşürmeye başlayabilir. Vücudun bir tarafında diğer tarafa göre belirgin güçsüzlük oluşabilir.
Denge kaybı ve baş dönmesi
Yürürken sağa sola savrulmak, sık sık sendelemek, koordinasyonu sağlamakta zorlanmak ve açıklanamayan baş dönmesi MS belirtileri arasında bulunabilir.
Dinlenmekle geçmeyen yorgunluk
MS yorgunluğu sıradan bir günün sonunda hissedilen yorgunluktan farklı olabilir. Kişi yeterince uyusa bile kendisini bitkin hissedebilir. Kollarını veya bacaklarını hareket ettirmek normalden daha fazla güç gerektirebilir.
Çift görme ve konuşma güçlüğü
Görüntülerin çift görünmesi, kelimeleri düzgün söyleyememe, yutkunma güçlüğü ve ellerde titreme de görülebilir.
İdrar sorunları
Çok sık tuvalete gitme, idrarı tutmakta zorlanma veya idrarı başlatamama gibi şikâyetler bazı MS hastalarında ortaya çıkabilir.
Her uyuşma MS anlamına gelir mi?
Hayır. Uyuşma, yorgunluk ve baş dönmesi; vitamin eksikliğinden bel ve boyun fıtığına, kansızlıktan strese kadar çok sayıda farklı nedenden kaynaklanabilir.
MS’i tek bir belirtiye bakarak anlamak mümkün değildir. Şikâyetin nerede başladığı, ne kadar sürdüğü, daha önce yaşanıp yaşanmadığı ve nörolojik muayene sonuçları birlikte değerlendirilir.
Yeni ortaya çıkan nörolojik bir belirtinin 24 saatten uzun sürmesi ve ateş ya da enfeksiyonla açıklanamaması, MS atağı açısından araştırılması gereken durumlardan biridir.
MS tanısı nasıl konulur?
MS tanısı yalnızca kan testiyle veya kişinin anlattığı belirtilerle konulamaz. Hasta nöroloji doktoru tarafından muayene edilir.
Doktor genellikle şu yöntemlerden yararlanır:
- Beyin ve omurilik MR’ı
- Nörolojik muayene
- Kan testleri
- Gerekli görülürse belden sıvı alınması
- Sinirlerin mesaj taşıma hızını ölçen testler
Kan testleri çoğunlukla vitamin eksikliği ve benzer şikâyetlere yol açabilecek başka hastalıkları elemek için yapılır. Her hastadan bel sıvısı alınması gerekmez.
Hangi durumda doktora başvurulmalı?
Bir gözde görme azalması, vücudun bir bölümünde uzun süren uyuşma, kol veya bacakta güçsüzlük, tekrarlayan denge kaybı ya da açıklanamayan çift görme varsa nöroloji bölümüne başvurulmalıdır.
Bu belirtilerin bulunması kişinin kesin olarak MS olduğu anlamına gelmez. Ancak erken değerlendirme, gerçek nedenin daha kısa sürede bulunmasını sağlayabilir. MS’te erken ve doğru tanı, tedavinin zamanında başlaması açısından önemlidir.
Belirtiler aniden başladıysa 112’yi arayın
Yüzde kayma, konuşma bozukluğu, bir kol veya bacakta aniden başlayan güçsüzlük, ani görme kaybı ve şiddetli denge bozukluğu yalnızca MS ile ilişkilendirilmemelidir.
Bu belirtiler inme işareti olabilir. Böyle bir durumda belirtilerin geçmesini beklemek yerine hemen 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
MS çaresiz bir hastalık değil
MS’in seyri kişiden kişiye değişir. Günümüzde atakları azaltmaya ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik farklı tedavi seçenekleri bulunmaktadır. Düzenli doktor kontrolü ve kişiye uygun tedaviyle birçok hasta günlük yaşamını sürdürebilmektedir.
