Yurt dışında yaşayan milyonlarca Türk vatandaşını ilgilendiren yeni askerlik düzenlemesi için hazırlık yapıldığı bildirildi. Gündemdeki modele göre hem Türk vatandaşı hem de yaşadığı ülkenin vatandaşı olan kişiler, o ülkede zorunlu askerlik hizmetini tamamlamışlarsa Türkiye’de yeniden askere alınmayabilecek.
Ancak kamuoyunda “Çifte vatandaşlara askerlik tamamen kaldırılıyor” şeklinde yorumlanan düzenleme henüz yasalaşmadı. Ayrıca planlanan sistemin yalnızca çifte vatandaşlık sahibi olmaya değil, diğer ülkede askerlik hizmetinin gerçekten tamamlanmasına dayanması bekleniyor.
Çifte vatandaşlara askerlik muafiyeti geldi mi?
Hayır. 30 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiş yeni bir genel muafiyet bulunmuyor.
Konuyla ilgili hazırlıkların sürdüğü ve düzenlemenin 2026 yılı sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmasının hedeflendiği aktarılıyor. Bu nedenle mevcut askerlik işlemleri halen yürürlükteki 7179 sayılı Askeralma Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre yapılıyor.
Kanun değişikliği TBMM’de kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanmadan yeni uygulamanın başlaması mümkün değil.
Yeni askerlik düzenlemesi kimleri kapsayacak?
Hazırlığı yapılan düzenlemenin şu kişileri kapsaması bekleniyor:
- Türk vatandaşlığının yanında başka bir ülkenin vatandaşlığına da sahip olanlar,
- Sürekli veya uzun süredir yurt dışında yaşayanlar,
- Vatandaşı oldukları diğer ülkede zorunlu askerlik hizmetini tamamlayanlar,
- Yaptıkları askerliği resmî belgelerle kanıtlayanlar.
Bu şartları taşıyan kişilerin yurt dışında tamamladıkları askerlik hizmetinin Türkiye tarafından da tanınması planlanıyor. Böylece aynı kişinin iki farklı ülkede ayrı ayrı zorunlu askerlik yapmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Her çifte vatandaş askerlikten muaf mı olacak?
Planlanan düzenleme yasalaşsa bile her çifte vatandaşın otomatik olarak askerlikten muaf tutulması beklenmiyor.
Yalnızca ikinci vatandaşlığa sahip olmak yeterli olmayacak. Kişinin vatandaşı olduğu diğer ülkede zorunlu askerlik hizmetini tamamlaması ve bunu geçerli belgelerle kanıtlaması gerekecek.
Örneğin ikinci vatandaşlığın bulunduğu ülkede zorunlu askerlik uygulanmıyorsa veya kişi o ülkede askerlik yapmamışsa yeni sistemden yararlanamayabilir. Uygulamanın kesin kapsamı, kanun teklifinin hazırlanması ve ikincil düzenlemelerin yayımlanmasıyla netleşecek.
Mevcut uygulamada yurt dışında yapılan askerlik Türkiye’de sayılıyor mu?
Millî Savunma Bakanlığının güncel bilgilendirmesine göre başka bir ülkede yapılan askerlik hizmeti, ikili anlaşma bulunan ülkeler dışındaki durumlarda Türkiye’de genel olarak yapılmış sayılmıyor.
MSB, yabancı ülkede zorunlu askerlik yapan çok vatandaşlık statüsündeki Türk vatandaşlarının hizmetlerinin, ikili anlaşmalar dışında Türkiye’de tanınmadığını belirtiyor.
Ayrıca Bakanlığın açıklamasına göre yabancı ülkede yapılan askerlik hizmetinin Türkiye’de tamamlanmış sayılmasına ilişkin eski genel uygulamaya, 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 26 Haziran 2019 tarihinde son verildi.
Yeni düzenleme, 2019’dan sonra ortaya çıkan bu durumu değiştirerek başka ülkede yapılan zorunlu askerliğin daha geniş kapsamda tanınmasını hedefliyor.
Hangi ülkelerde yapılan askerlik geçerli olacak?
Düzenlemenin hangi ülkeleri kapsayacağı henüz kesinleşmedi. Ülkeler arasında askerlik süreleri ve uygulama biçimleri değiştiği için bazı ölçütlerin belirlenmesi bekleniyor.
Değerlendirmede şu ayrıntılar etkili olabilir:
- Askerliğin zorunlu olup olmadığı,
- Hizmetin silahlı kuvvetlerde mi yoksa sivil kamu kurumlarında mı tamamlandığı,
- Askerlik süresi,
- Sunulan belgenin doğruluğu,
- İlgili ülkenin Türkiye tarafından tanınıp tanınmadığı,
- Türkiye ile o ülke arasında karşılıklılık veya ikili anlaşma bulunup bulunmadığı.
Kesin ülke listesi ancak düzenleme yasalaştığında ve uygulama esasları açıklandığında belli olacak.
Almanya’da askerlik yapan Türk vatandaşları yararlanacak mı?
Almanya’da zorunlu askerlik hizmeti 2011 yılında askıya alınmıştı. Bu nedenle yalnızca Alman vatandaşlığına sahip olmak, Türkiye’de askerlik yükümlülüğünün sona ermesini sağlamıyor.
Ancak Almanya’nın zorunlu askerlik sistemini yeniden etkinleştirmesi ve çifte vatandaş bir kişinin bu kapsamda askerlik yapması halinde, hazırlanan düzenlemenin şartlarına göre bu hizmetin Türkiye’de tanınması gündeme gelebilir.
Yasanın hangi tarihten itibaren yapılan hizmetleri kapsayacağı ve geçmişte askerlik yapanlara uygulanıp uygulanmayacağı henüz bilinmiyor.
Türkiye’de mevcut askerlik yükümlülüğü devam ediyor
Yeni düzenleme yürürlüğe girinceye kadar Türk vatandaşı olan erkekler, çifte vatandaş olsalar da Türkiye’deki askerlik yükümlülüğüne tabi olmaya devam ediyor.
Çifte vatandaşlık tek başına muafiyet sağlamıyor. Başka ülkede yaşayan kişilerin askerliklerini erteleme veya şartları taşımaları halinde dövizle askerlikten yararlanma imkânları bulunuyor.
Çifte vatandaşlar askerliği kaç yaşına kadar erteleyebilir?
MSB’nin güncel uygulamasına göre yabancı ülkede yaşayan ve çok vatandaşlık hakkına sahip olan kişiler, durumlarını belgeleyerek Türk konsolosluklarına başvurabiliyor.
Şartları karşılayanların askerlik işlemleri, 35 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ertelenebiliyor. Erteleme işlemi otomatik yapılmıyor; kişinin ikamet ve vatandaşlık durumunu gösteren belgelerle dış temsilciliğe müracaat etmesi gerekiyor.
Dövizle askerlik seçeneği devam ediyor
Yurt dışında yaşayan vatandaşların yararlanabildiği dövizle askerlik uygulaması da devam ediyor.
Dövizle askerlik; yurt dışında gerekli çalışma veya ikamet şartlarını karşılayan kişilerin MSB tarafından verilen uzaktan eğitimi tamamlaması ve belirlenen döviz tutarını ödemesi sonucunda askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılmasını sağlıyor.
Yeni muafiyet düzenlemesi kabul edilirse diğer ülkede askerlik yapmış bazı çifte vatandaşların dövizle askerlik ücreti ödemesine gerek kalmayabilir. Ancak bunun kesinleşmesi için kanun metninin görülmesi gerekiyor.
Sonradan Türk vatandaşı olanlarda kurallar farklı
Türk vatandaşlığını sonradan kazanan kişiler için farklı hükümler uygulanıyor.
MSB’nin açıklamasına göre soy bağı yoluyla vatandaşlık kazananlar hariç olmak üzere, Türk vatandaşlığına alınmadan önce geldikleri ülkede askerlik yaptığını belgeleyenler askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılabiliyor.
Ayrıca vatandaşlığa alındığı tarihte 22 yaşında veya daha büyük olan bazı kişiler için de askerlik yapmış sayılma işlemi uygulanabiliyor. Bu düzenleme, doğuştan Türk vatandaşı olup sonradan başka bir vatandaşlık kazananlardan farklı bir hukuki durumu kapsıyor.
Başvurular nasıl yapılacak?
Yeni sistem yasalaştığında başvuruların Türk konsoloslukları, askerlik şubeleri veya e-Devlet üzerinden alınması beklenebilir. Başvuru sırasında şu belgeler istenebilir:
- Çifte vatandaşlığı gösteren kimlik veya pasaport,
- Yurt dışındaki ikamet belgesi,
- Askerlik hizmetinin tamamlandığını gösteren resmî belge,
- Terhis veya hizmet belgesi,
- Belgenin onaylı Türkçe tercümesi,
- Gerektiğinde apostil veya konsolosluk onayı.
Ancak bunlar henüz açıklanmış resmî başvuru şartları değil. Kesin belgeler, yasa ve uygulama yönetmeliği yayımlandığında belli olacak.
Düzenleme geçmişte askerlik yapanları da kapsayacak mı?
En çok merak edilen konulardan biri, düzenlemenin geriye dönük uygulanıp uygulanmayacağı.
Başka ülkede daha önce askerlik yapmış ancak Türkiye’deki yükümlülüğü devam eden kişilerin yeni haktan yararlanıp yararlanamayacağı henüz açıklanmadı. Kanuna geçici madde eklenmesi halinde geçmişte tamamlanan askerlik hizmetleri de kapsama alınabilir.
Düzenleme yalnızca yürürlük tarihinden sonraki hizmetleri kapsarsa geçmişte askerlik yapanlar için ayrı bir başvuru yolu gerekebilir.
Emeklilikte de değişiklik gündemde
Gurbetçilere yönelik hazırlanan pakette yalnızca askerlik düzenlemesinin bulunmadığı aktarılıyor.
Yurt dışı borçlanmasıyla Türkiye’den emekli olan vatandaşların Türkiye’de çalışmaya başlamaları halinde emekli aylıklarının kesilmesine son verilmesi de gündemde. Bu düzenlemenin de askerlik maddeleriyle birlikte veya ayrı bir kanun teklifiyle Meclise getirilebileceği belirtiliyor.
Çifte vatandaşlık askerlik muafiyetinde son durum
30 Haziran 2026 itibarıyla ortaya çıkan tablo şöyle:
Düzenleme henüz yasalaşmadı.
Bütün çifte vatandaşlar otomatik olarak muaf olmayacak.
Başka ülkede zorunlu askerlik yapanların hizmetinin Türkiye’de tanınması hedefleniyor.
Yeni yasa çıkana kadar mevcut askerlik, erteleme ve dövizle askerlik kuralları uygulanmaya devam edecek.
Kanun teklifinin 2026 yılı sonuna kadar TBMM gündemine gelmesi bekleniyor.
Yurt dışında yaşayan vatandaşların resmî değişiklik yayımlanmadan mevcut yükümlülüklerini sona ermiş kabul etmemeleri; askerlik durumlarını e-Devlet, bağlı oldukları konsolosluk veya askerlik şubesi üzerinden kontrol etmeleri gerekiyor.
