Portakal, mandalina, çilek ve biber gibi günlük hayatta sık tüketilen besinlerde bulunan C vitamini, yıllardır bağışıklık sistemiyle birlikte anılıyor. Ancak Japonya’da gerçekleştirilen yeni bir araştırma, bu vitaminin beynin yapısı ve hafızayla ilişkili sinir ağlarıyla da bağlantılı olabileceğini gösterdi.
Hirosaki Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, 64 yaşın üzerindeki 2 bin 44 kişinin kanındaki C vitamini düzeyi ile beyin MR görüntüleri karşılaştırıldı. Sonuçlar, kanındaki C vitamini seviyesi daha düşük olan katılımcıların beyinlerindeki gri madde hacminin de daha düşük olma eğiliminde olduğunu ortaya koydu.
Hafıza ve dikkat ağı da incelendi
Araştırmacılar yalnızca beynin toplam hacmine bakmadı. Hafıza, dikkat, kişinin geçmiş deneyimlerini hatırlaması ve zihnin dinlenme sırasındaki faaliyetleriyle ilişkilendirilen “varsayılan mod ağı” adı verilen sinir ağı da incelendi.
C vitamini düzeyi düşük olan kişilerde bu ağın bağlantılarının daha zayıf olduğu belirlendi. Yaş, eğitim seviyesi, fiziksel aktivite, sigara kullanımı, alkol tüketimi, diyabet ve yüksek tansiyon gibi beyin sağlığını etkileyebilecek faktörler hesaba katıldıktan sonra da bağlantının devam ettiği bildirildi.
Gri madde neden önemli?
Beyindeki gri madde; hafıza, öğrenme, karar verme, dil kullanımı, hareketlerin kontrol edilmesi ve duyguların işlenmesi gibi birçok temel işlevde rol oynuyor. Yaş ilerledikçe gri madde hacminde doğal olarak azalma görülebiliyor.
Araştırmanın dikkat çeken noktası ise daha yüksek C vitamini düzeylerinin, yaşlı bireylerde daha iyi korunmuş beyin yapısıyla birlikte görülmesi oldu. Bilim insanları bu sonucun, beslenme ile sağlıklı beyin yaşlanması arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı araştırılması gerektiğini gösterdiğini belirtti.
Her gün C vitamini almak bunamayı önler mi?
Araştırmanın sonucu, “C vitamini bunamayı önlüyor” anlamına gelmiyor. Çalışma belirli bir zamandaki kan değerleri ile beyin görüntülerini karşılaştırdığı için doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulamıyor.
Başka bir ifadeyle, yüksek C vitamini seviyesinin beyin yapısını koruyup korumadığı ya da daha sağlıklı yaşayan kişilerin hem C vitamini seviyelerinin hem de beyin yapılarının daha iyi olup olmadığı henüz kesin olarak bilinmiyor. Araştırmacılar, sonucu doğrulamak için farklı toplumlarda ve uzun yıllara yayılan yeni çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
C vitamini yalnızca portakalda bulunmuyor
C vitamini denildiğinde ilk akla gelen besin portakal olsa da biber, çilek, brokoli, Brüksel lahanası, patates ve diğer turunçgiller de önemli kaynaklar arasında yer alıyor. Vitamin C aynı zamanda antioksidan görevi görüyor, hücrelerin korunmasına yardımcı oluyor ve vücudun kolajen üretimi ile bitkisel kaynaklı demiri emmesinde rol oynuyor.
ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri verilerine göre günlük önerilen C vitamini miktarı yetişkin erkeklerde 90, kadınlarda ise 75 miligram olarak belirtiliyor. Sigara kullananlarda ihtiyaç daha yüksek olabiliyor. Ancak bu rakamlar kişisel sağlık durumu, beslenme düzeni ve kullanılan ilaçlara göre değişebiliyor.
Daha fazla vitamin daha fazla fayda anlamına gelmiyor
Araştırma, yüksek doz C vitamini takviyesi kullanılması gerektiğini göstermiyor. Uzmanlar vitamin ihtiyacının öncelikle dengeli beslenmeyle karşılanmasını öneriyor.
Gereğinden fazla C vitamini takviyesi tüketilmesi mide ağrısı, ishal ve sindirim sistemi sorunlarına yol açabiliyor. Özellikle kronik hastalığı bulunanların, düzenli ilaç kullananların veya böbrek problemi yaşayanların doktora danışmadan yüksek doz takviye kullanmaması gerekiyor.
Basit bir beslenme ayrıntısı, büyük bir araştırma alanına dönüştü
Çalışma kesin bir tedavi yöntemi sunmasa da günlük beslenmedeki küçük ayrıntıların yaşlanan beyin üzerindeki olası etkilerini yeniden gündeme taşıdı.
Bağışıklık sistemiyle özdeşleşen C vitamininin hafıza, dikkat ve beyin yapısıyla bağlantılı çıkması, bilim dünyasında yeni bir araştırma kapısı açtı. Bundan sonraki çalışmalar, C vitamini yönünden zengin bir beslenmenin beyin hacmindeki kaybı gerçekten yavaşlatıp yavaşlatmadığını ortaya koyacak.
