Kuzugöbeği Sezonu Başladı
Antalya'nın Akseki ilçesinde, doğada kendiliğinden yetişen ve halk arasında “göbek” olarak bilinen kuzugöbeği mantarı sezonu resmen başladı. Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde yetişen bu nadir tür, bölge halkı için önemli bir gelir kapısı olmaya devam ediyor. Taze kuzugöbeğinin kilogram fiyatı ise bin 500 lira olarak belirlenmiş durumda.
Bereketli Sezon
Akseki'de her yıl nisan ayının ilk haftasında başlayan kuzugöbeği sezonu, bu yıl bahar yağmurlarının etkisiyle erken açıldı. Eğer yağışlar devam ederse, hasadın mayıs ayı sonuna kadar sürmesi bekleniyor. Özellikle nemli ve yüksek rakımlı bölgelerde, sedir ve ladin ağaçlarının bulunduğu alanlarda yetişen kuzugöbeği, diğer mantar türlerine göre daha değerli olmasıyla öne çıkıyor.
Dağlarda Mantar Arayışı
Sezonun başlamasıyla birlikte Aksekililer, sabahın erken saatlerinde dağların yolunu tutmaya başladı. Çoluk çocuk, genç yaşlı demeden herkesin katıldığı kuzugöbeği toplama etkinliği, ilçede hayatı adeta durma noktasına getiriyor. Toplayıcılar, gün boyunca dağ taş gezerek mantar ararken, bir kişinin günlük ortalama 1 ila 5 kilogram arasında ürün bulabildiği ifade ediliyor.
Deneyimli Toplayıcılar
52 yaşındaki Fatma Kara, yaklaşık 40 yıldır kuzugöbeği topladığını belirterek, sezonun heyecanını şu sözlerle anlattı: “Bu mantarın zamanı gelince sabah erkenden eşim ve çocuklarımla birlikte dağlara çıkarız. Karış karış gezeriz. Bazen 1 kilo, bazen 5-6 kilo bulduğumuz olur. İlk çıktığında kilosu 4 bin liraydı, şimdi bin 500 liraya düştü”.
Akseki'nin Lezzeti
Toros Dağları'nın 1000 ila 1800 rakımları arasında yetişen kuzugöbeğinin daha etli ve lezzetli olduğunu ifade eden Kara, sahil kesimlerinde yetişen mantarlarla arasında ciddi tat farkı bulunduğunu söyledi. Dağlarda her gün kuzugöbeği mantarı toplamaya giden Mehmet Kara ise, Toros Dağları'nda nisan yağmurlarının başlamasıyla birlikte kuzugöbeği mantarının çıkmaya başladığını belirterek, “Kuzugöbeği mantarı her yerde çıkmaz. Güneş gören, karlı, sedir ve ladin ağacı olan bölgelerde çıkar. Kuzugöbeğini toplamak oldukça zahmetli bir iştir. Sabahtan akşama kadar ağaçların dibini gezerek kuzugöbeği arıyoruz” dedi.
Kışlık Hazırlıklar
Toplanan kuzugöbeklerinin bir kısmı satılarak gelir elde edilirken, bir kısmı ise kurutularak kış ayları için saklanıyor. Yöre halkı, kurutulan mantarı özellikle etli yemeklerde ve nohutla birlikte tüketerek sofralarını zenginleştiriyor.
Bir Tutku Olarak Kuzugöbeği
Kuzugöbeği toplamanın kendileri için adeta bir alışkanlık haline geldiğini söyleyen Kara, “Evde otursak aklımız hep dağda kalır. Elinde, belinde ağrısa hep dağlara çıkmak istersin. Bir tane bile bulsak çocuklar gibi seviniriz. Bazen bulamayınca üzülürüz ama yine de vazgeçemeyiz. Bu iş biraz hastalık gibi” dedi. Akseki'de kısa süren ancak yoğun geçen kuzugöbeği sezonu, bölge halkı için hem ekonomik hem de kültürel bir değer olmayı sürdürüyor.
Kuzugöbeği Hakkında
Akseki'de kuzugöbeği mantarı sezonu, genellikle nisan ayı ortasında başlar ve mayıs ayı sonlarına kadar devam eder. Bahar yağmurları ve sedir/ladin ağaç dipleri (özellikle 8-12 derece toprak sıcaklığı) en verimli dönemleri belirler. Toroslar'da bu değerli mantar, bahar aylarında yoğun olarak toplanır. Doğada yalancı kuzugöbeği denilen zehirli türleri de bulunduğundan, toplama ve tüketim aşamasında dikkatli olunması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu mantarın Latince adı Morchella esculenta'dır. Genellikle ilkbahar aylarında, özellikle yağışlı dönemlerden sonra ormanlık alanlarda, ağaç diplerinde ve yanmış bölgelerde bulunur. Kuzugöbeği mantarının dünyada yaklaşık 40 çeşidi bulunmaktadır. Türkiye'de ise 10 ila 15 türü doğal olarak yetişmektedir. Toroslardan başlayarak Akdeniz, Ege, Karadeniz ve Doğu Anadolu ormanlarından toplanır. Özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde yaygın olarak tanınan, tüketilen ve pazarlarda satılan nadir bulunan bir mantar türüdür.
