Kuzugöbeği Mantarının Sezonu
Antalya'nın Akseki ilçesinde, doğada kendiliğinden yetişen ve halk arasında “göbek” olarak tanınan kuzugöbeği mantarı sezonu başladı. Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde yetişen bu mantar, nadir bulunmasıyla dikkat çekiyor ve bölge halkı için önemli bir gelir kapısı oluşturuyor. Taze kuzugöbeğinin kilogramı ise bin 500 liradan alıcı buluyor.
Erken Başlayan Sezon
Akseki'de her yıl nisan ayının ilk haftalarında başlayan kuzugöbeği sezonu, bu yıl bahar yağmurlarının etkisiyle erken açıldı. Eğer yağışlar devam ederse, hasadın mayıs ayı sonuna kadar sürmesi bekleniyor. İlçede özellikle sedir ve ladin ağaçlarının bulunduğu nemli ve yüksek rakımlı bölgelerde yetişen kuzugöbeği, diğer mantar türlerine göre daha değerli olmasıyla öne çıkıyor.
Dağların Yolunu Tutan Aksekililer
Sezonun başlamasıyla birlikte Aksekililer, sabahın erken saatlerinde dağların yolunu tutmaya başlıyor. Her yaştan insanın katıldığı kuzugöbeği toplama çabası, ilçede hayatı neredeyse durma noktasına getiriyor. Toplayıcıların gün boyunca dağlarda mantar aradığı ve bir kişinin günlük ortalama 1 ila 5 kilogram arasında ürün bulabildiği belirtiliyor.
Deneyimli Toplayıcıların Görüşleri
52 yaşındaki Fatma Kara, yaklaşık 40 yıldır kuzugöbeği topladığını belirterek sezonun heyecanını şu sözlerle aktardı: “Bu mantarın zamanı gelince sabah erkenden eşim ve çocuklarımla birlikte dağlara çıkarız. Bazen 1 kilo, bazen 5-6 kilo bulduğumuz olur. İlk çıktığında kilosu 4 bin liraydı, şimdi bin 500 liraya düştü”.
Akseki'nin Lezzeti
Toros Dağları'nın bin ila bin 800 rakımları arasında yetişen kuzugöbeğinin daha etli ve lezzetli olduğunu vurgulayan Kara, sahil kesimlerinde yetişen mantarlarla arasında ciddi bir tat farkı bulunduğunu ifade etti. Dağlarda her gün kuzugöbeği mantarı toplamaya giden Mehmet Kara, “Kuzugöbeği mantarı her yerde çıkmaz. Güneş gören, karlı, sedir ve ladin ağaçları olan bölgelerde çıkar” dedi.
Kışlık Erzak Hazırlığı
Toplanan kuzugöbeklerinin bir kısmı satılarak gelir elde edilirken, bir kısmı ise kış ayları için kurutularak saklanıyor. Yöre halkı, kurutulan mantarı özellikle etli yemeklerde ve nohutla birlikte tüketerek sofralarını zenginleştiriyor.
Tutku Haline Gelen Aktivite
Kuzugöbeği toplamanın kendileri için adeta bir alışkanlık haline geldiğini söyleyen Kara, “Evde otursak aklımız hep dağda kalır. Bir tane bile bulsak çocuklar gibi seviniriz. Bazen bulamayınca üzülürüz ama yine de vazgeçemeyiz” dedi. Akseki'de kısa süren ancak yoğun geçen kuzugöbeği sezonu, bölge halkı için hem ekonomik hem de kültürel bir değer taşıyor.
Kuzugöbeği ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Akseki'de kuzugöbeği mantarı sezonu genellikle nisan ayı ortasında başlar ve mayıs ayı sonlarına kadar devam eder. Bahar yağmurları ve sedir/ladin ağaç dipleri, en verimli dönemleri belirler. Doğada yalancı kuzugöbeği denilen zehirli türleri de bulunduğundan, toplama ve tüketim aşamasında dikkatli olmak gerekir. Bu mantarın Latince adı 'Morchella esculenta'dır ve genellikle ilkbahar aylarında, özellikle yağışlı dönemlerden sonra ormanlık alanlarda, ağaç diplerinde ve yanmış bölgelerde bulunur. Kuzugöbeği mantarının dünyada yaklaşık 40 çeşidi bulunmakta ve Türkiye'de ise 10 ila 15 türü doğal olarak yetişmektedir. Özellikle Ege ve Akdeniz Bölgelerinde yaygın olarak tanınmakta, tüketilmekte ve pazarlarda satılmaktadır.
