Türkiye’de milyonlarca kişiyi ilgilendiren kalp ve damar hastalıkları, en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olmayı sürdürüyor. Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Ali Özatik, ülkedeki ölümlerin yaklaşık yüzde 40’ının kalp hastalıklarıyla ilişkili olduğunu belirterek koroner kalp hastalığına karşı uyarılarda bulundu.
TÜİK’in 2025 yılına ilişkin açıkladığı en güncel verilere göre ise Türkiye’deki ölümlerin yüzde 34,7’si dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklandı. Böylece kalp ve damar rahatsızlıkları ölüm nedenleri arasında ilk sıradaki yerini korudu. Dolaşım sistemi kaynaklı ölümlerin yüzde 42,3’ünü iskemik kalp hastalıkları oluşturdu.
Kalbi besleyen damarlar daralıyor
Koroner arter hastalığı, kalp kasına kan ve oksijen taşıyan damarların zaman içinde daralması veya tıkanmasıyla ortaya çıkıyor. Hastalık bazı kişilerde önceden belirti verirken bazı hastalarda ilk işaret doğrudan kalp krizi olabiliyor.
Prof. Dr. Özatik’e göre erkeklerde 45, kadınlarda ise 55 yaşından sonra risk belirgin biçimde artıyor. Yaş, cinsiyet ve aile öyküsü değiştirilemeyen faktörler arasında bulunurken günlük alışkanlıkların önemli bir bölümü kontrol altına alınabiliyor.
Bu belirtileri görmezden gelmeyin
Koroner kalp hastalığının en sık görülen işaretlerinden biri göğüs ağrısı. Özellikle yürürken, merdiven çıkarken, ağır yemeklerden sonra veya stresli anlarda ortaya çıkan baskı ve sıkışma hissi önemli bir uyarı kabul ediliyor.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
Göğüste baskı, sıkışma veya ezilme hissi
Sol kola, omuza, boyuna ya da çeneye yayılan ağrı
Efor sırasında nefes darlığı
Normalden daha hızlı yorulma
Sırtta, midede veya sağ kolda hissedilen ağrı
Şikâyetlerin dinlenmeyle azalması, tehlikenin geçtiği anlamına gelmiyor. Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarının bilgilendirmesinde, benzer yakınmalar yaşayan kişilerin gecikmeden kardiyoloji değerlendirmesine başvurması gerektiği belirtiliyor.
En önemli risk faktörlerinden biri sigara
Sigara kullanımı, yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, obezite, hareketsiz yaşam ve kronik stres koroner arter hastalığı riskini artırabiliyor. Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı bulunanların ise herhangi bir belirti ortaya çıkmasını beklemeden düzenli kontrol yaptırması öneriliyor.
Kalp hastalığı riskini azaltmak mümkün
Uzmanlar sigaradan uzak durulmasını, tansiyon, kan şekeri ve kolesterol değerlerinin düzenli takip edilmesini öneriyor. Sebze, meyve, balık ve zeytinyağı ağırlıklı beslenmek, sağlıklı kiloyu korumak ve düzenli hareket etmek de korunmada önemli rol oynuyor.
Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinlerin haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapmasını tavsiye ediyor. Düzenli hareketin kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölüm riskini azaltmaya yardımcı olduğu belirtiliyor.
