Bağ-Kur’da 5400 prim günüyle emeklilik aslında yeni getirilen bir uygulama değil. Mevcut mevzuatta 15 tam yıl prim ödeyenlere belirli yaş koşullarını karşılamaları halinde kısmi yaşlılık aylığı bağlanabiliyor. Ancak emeklilik yaşı, kişinin ilk sigortalı olduğu tarihe göre önemli ölçüde değişiyor.

BAĞ-KUR’DA 5400 GÜN NE ANLAMA GELİYOR?

Bağ-Kur yani 4/B statüsünde 5400 prim günü, 15 tam yıllık prim ödemesine karşılık geliyor. Normal emeklilik için gerekli prim süresini tamamlayamayan sigortalılar, mevzuatta belirlenen yaşa geldiklerinde 5400 gün üzerinden kısmi emeklilik hakkından yararlanabiliyor.

Buradaki en önemli ayrıntı ise sadece 5400 günü doldurmanın emeklilik için yeterli olmaması. İlk sigorta başlangıç tarihi ve yaş koşulunun da birlikte yerine getirilmesi gerekiyor.

8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ BAĞ-KUR’LULARDA ŞARTLAR

İlk Bağ-Kur başlangıcı 8 Eylül 1999 ve öncesinde olanlarda 5400 günle emeklilik için kademeli yaş uygulaması bulunuyor.

SGK’nın açıkladığı tabloya göre 1 Ekim 1999 itibarıyla emeklilik şartlarını tamamlamaya kalan süreye bağlı olarak kadınlarda yaş sınırı 50 ile 56, erkeklerde ise 55 ile 58 arasında değişebiliyor.

Kademeli sistemde şartlar genel olarak şöyle uygulanıyor:

1 Ekim 1999 itibarıyla kısmi emekliliğe 2 yıldan az kalanlarda kadınlar 50, erkekler 55 yaş şartına tabi olabiliyor. Kalan süre uzadıkça kadınlarda yaş 51, 52, 53, 54 ve 56'ya; erkeklerde ise 56, 57 ve 58'e kadar çıkabiliyor. Her durumda en az 15 tam yıl, yani 5400 gün prim ödenmiş olması gerekiyor.

EYT 5400 GÜNDE YAŞ ŞARTINI KALDIRDI MI?

Bağ-Kur’lular açısından en fazla karıştırılan konulardan biri de EYT düzenlemesi.

3 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe giren EYT yasasıyla 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanların normal emekliliğinde uygulanan yaş şartı kaldırıldı. Bağ-Kur kapsamında kadınlarda 20 tam yıl, erkeklerde 25 tam yıl prim şartını sağlayan kişiler diğer koşulları taşımaları halinde yaş beklemeden emekli olabiliyor.

Ancak bu düzenleme, Bağ-Kur’daki 15 yıl yani 5400 gün üzerinden kısmi emeklilikte uygulanan yaş koşullarını ortadan kaldırmadı. Bu nedenle “EYT’liyim, 5400 günü doldurdum, yaşa bakılmadan emekli olurum” şeklindeki değerlendirme herkes için geçerli değil.

1999-2008 ARASINDA BAĞ-KUR GİRİŞİ OLANLAR

İlk defa 8 Eylül 1999 sonrasında ve 30 Nisan 2008 tarihine kadar Bağ-Kur kapsamına girenlerde şartlar daha net.

Bu grupta 5400 gün üzerinden kısmi emeklilik için:

Kadınlarda: 60 yaş ve en az 5400 gün,

Erkeklerde: 62 yaş ve en az 5400 gün

şartı aranıyor.

Aynı dönemde normal emeklilik için ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ile birlikte 25 tam yıl prim ödeme şartı bulunuyor.

1 MAYIS 2008 SONRASI İÇİN YAŞ KADEMELİ ARTIYOR

30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez Bağ-Kur sigortalısı olanlarda ise 5400 günün tamamlandığı tarih büyük önem taşıyor.

SGK’nın tablosuna göre 5400 gün şartı 31 Aralık 2035'e kadar tamamlanırsa kadınlarda 61, erkeklerde 63 yaş gerekiyor.

5400 günün tamamlandığı tarih ilerledikçe yaş şartı da yükseliyor:

2036-2037: Kadın 62, erkek 64

2038-2039: Kadın 63, erkek 65

2040-2041: Kadın 64, erkek 65

2042 ve sonrası: Kadın ve erkek 65

Böylece özellikle 2008 sonrasında çalışma hayatına başlayan Bağ-Kur’lular açısından primin hangi tarihte tamamlandığı emeklilik yaşını doğrudan etkiliyor.

PRİM BORCU OLANLAR DİKKAT

Bağ-Kur’dan yaşlılık aylığı talebinde bulunacak kişilerin yalnızca prim ve yaş şartını sağlamaları yeterli değil.

SGK, emeklilik başvurusunun yapıldığı tarihte Bağ-Kur sigortalısının prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması gerektiğini belirtiyor. Bu nedenle geçmiş dönemlere ait borcu bulunanların emeklilik başvurusundan önce SGK kayıtlarını kontrol etmesi önem taşıyor.

9000 GÜN 7200 GÜNE DÜŞTÜ MÜ?

5400 günle kısmi emeklilik ile son dönemde gündeme gelen Bağ-Kur prim eşitlemesi birbirinden farklı iki konu.

Hükümet bir süredir özellikle küçük esnafın normal emekliliği için gereken 9000 prim gününün SSK’lılarla eşitlenerek 7200 güne indirilmesi üzerinde çalışıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da düzenleme konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile çalışma yapılacağını açıklamıştı.

Ancak 4 Eylül 2026 itibarıyla 9000 gün şartını genel olarak 7200 güne düşüren yeni bir düzenleme yürürlüğe girmiş değil. TBMM kayıtlarında 9000 günün 7200 güne indirilmesine yönelik kanun teklifleri bulunuyor ancak söz konusu teklifler halen komisyon aşamasında görünüyor.

Bu nedenle Bağ-Kur’luların emeklilik hesabı yaparken “7200 gün yasası çıktı” şeklindeki haberler yerine SGK’nın yürürlükteki şartlarını esas alması gerekiyor.

EMEKLİLİK TARİHİ KİŞİYE GÖRE DEĞİŞİYOR

Bağ-Kur’da 5400 günle emeklilik mümkün olsa da herkes için aynı yaşta emeklilik söz konusu değil. İlk sigorta tarihi, geçmiş prim süreleri, 1 Ekim 1999 ve 1 Haziran 2002 tarihlerindeki hizmet durumu ile primlerin tamamlandığı tarih sonucu değiştirebiliyor.

Bu nedenle özellikle 1999 öncesi Bağ-Kur başlangıcı bulunanların yalnızca doğum tarihi ve toplam prim gününe bakarak hesaplama yapmaması, SGK kayıtları üzerinden kişisel emeklilik şartını kontrol etmesi gerekiyor.