Özel okul servisleriyle ilgili yıllardır devam eden tartışmada dikkat çeken bir karar çıktı. Danıştay 8. Dairesi, özel eğitim kurumlarının kendi adına kayıtlı araçlarla ücret karşılığında öğrenci taşımacılığı yapamayacağı yönündeki düzenlemeyi hukuka uygun buldu.
Karara göre ücretli öğrenci servis taşımacılığı, İzmir’de yalnızca ticari olarak tescil edilen ve “S plaka” taşıyan servis araçlarıyla yapılabilecek. Okul adına kayıtlı araçlarla doğrudan ya da dolaylı olarak servis ücreti alınamayacak.
Özel okullar kendi araçlarıyla servis yapamayacak mı?
Danıştay kararı, özel okulların kendilerine ait araçları hiçbir şekilde kullanamayacağı anlamına gelmiyor. Okullar, yerel mevzuat ve gerekli izinler çerçevesinde kendi öğrencilerini veya personelini ücretsiz olarak taşıyabilecek.
Ancak velilerden servis bedeli, ulaşım ücreti ya da farklı bir ad altında ücret alınması durumunda taşıma hizmetinin “S plaka” sahibi ticari servis araçlarıyla verilmesi gerekecek. Danıştay kararında, özmal araçlarla ücretsiz taşıma yapılabileceği, ücretli taşımacılık için ise ticari plaka alınması gerektiği belirtildi.
Hukuki süreç 2018 yılında başladı
Süreç, İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin 10 Ekim 2018 tarihinde aldığı kararla başladı. UKOME, özel eğitim kurumlarının kendi araçlarıyla ücretli öğrenci taşımacılığı yapmasını yasakladı.
İzmir Okul Öncesi Eğitim Kurumları ve Etüd Merkezleri Derneği, düzenlemenin iptali için mahkemeye başvurdu. İlk derece mahkemesi, özel öğretim kurumlarının servis hizmeti karşılığında ücret almasını açıkça yasaklayan bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle UKOME kararını iptal etti.
Dosyanın temyize taşınmasının ardından Danıştay 8. Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozdu. Danıştay, belediyelerin servis araçlarının çalışma şartlarını belirleme ve ruhsatlandırma yetkisine sahip olduğuna dikkat çekti. Karar, 8 Mart 2024 tarihinde oy birliğiyle verildi.
Kurala uymayan okulların izinleri iptal edilecek
Danıştay kararının ardından İzmir UKOME tarafından uygulamaya yönelik düzenleme yapıldı. Buna göre “S plaka” olmadan ücretli öğrenci servisi yaptığı belirlenen özel okullara ait araçların taşıma izinleri iptal edilebilecek.
İzmir Otobüsçüler ve Servisçiler Esnaf Odası Başkanı Hasan Basri Bostancı, kentte özel okullara ait yaklaşık 700 aracın bu karardan etkilenebileceğini söyledi. Bostancı, kararın servis sektöründe haksız rekabeti önleyeceğini savundu.
Karar Türkiye genelinde geçerli mi?
Danıştay’ın kararı doğrudan İzmir UKOME düzenlemesiyle ilgili davaya dayanıyor. Bu nedenle kararın uygulama alanı ilk aşamada İzmir’deki düzenleme ve izin sistemi olacak.
Ancak yüksek mahkemenin yaptığı hukuki değerlendirme, diğer şehirlerde yaşanabilecek benzer uyuşmazlıklarda emsal olarak gösterilebilecek. Türkiye genelinde aynı uygulamanın başlaması için belediyelerin ve ilgili UKOME birimlerinin kendi servis yönetmelikleri doğrultusunda işlem yapması gerekebilir.
Veliler için ne değişecek?
Yeni dönemde özel okulların servis hizmeti verirken kullandığı araçların plaka ve izin durumları daha fazla önem kazanacak. Velilerin servis sözleşmesini imzalamadan önce aracın ticari “S plaka” taşıyıp taşımadığını, çalışma izin belgesini ve okul servis aracı şartlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol etmesi gerekecek.
Kararın servis ücretlerini nasıl etkileyeceği ise belediyelerin belirleyeceği tarifeler, okul ile servis firmaları arasında yapılacak sözleşmeler ve yeni eğitim öğretim yılı öncesinde alınacak kararlara göre netleşecek.
